Gerben Bekooy in Den Haag Centraal | Sinds een half jaar is Gerben Bekooy professioneel hofnar, oftewel profnar, voor bedrijven. Een luchtig woord voor consultant of adviseur? Volgens de Hagenaar niet. Vol passie vertelt hij over zijn nieuwe rol. De meeste mensen kennen de middeleeuwse nar als humoristische entertainer aan het hof. Maar de hofnar was ook de enige die de machthebber een spiegel voorhield en de onbekende stemmen uit het land vertolkte. Gerben Bekooy (48) is de eerste Haagse professionele hofnar, die ‘leiders en organisaties een spiegel voorhoudt en beter leert reflecteren’. “De hofnar hield niet alleen de koning een spiegel voor, maar ook de houding en de mensen in het koninkrijk,” legt Bekooy uit. “Zo kan een directeur van een organisatie er óók behoefte aan hebben om te weten wat er echt speelt.”
Daarvoor is het belangrijk dat de ‘profnar’ zich vrijuit kan bewegen door de organisatie, benadrukt Bekooy. “Ik kom eigenlijk altijd binnen door de achterdeur en maak een praatje in het magazijn. Soms blijf ik er onverwachts twee uur hangen.” Verder schuift hij aan in overleggen, neemt hij werknemers mee om een rondje te wandelen en observeert hij interacties van een afstand. Daarbij gaat hij de diepte in door vragen te stellen. “Er komen dingen op tafel die anders niet gezegd worden. Maar als profnar ben je alleen een doorgeefluik, je houdt de mensen in de luwte.” Hoe hij zelf het vertrouwen van personeel wint? “Dat groeit als mensen merken dat je geen loopjongen bent. Ik heb schijt aan de gevestigde orde en hiërarchieën.” Dat niet iedereen in de organisatie altijd op zijn komst zit te wachten, weet Bekooy. “Je moet loslaten dat iedereen je tof moet vinden; de helft van de mensen vindt me een lul. Als iemand iets aankaart, ga ik namelijk irritante vragen stellen. Dat is die spiegel: je confronteert mensen met hun eigen rol in het probleem dat ze ervaren.” Bekooy werkt al 23 jaar als adviseur bij meer dan 300 organisaties, verraadt ook zijn zakelijk jargon. Maar ondanks de overlap, verschillen de functies van adviseur en hofnar volgens Bekooy fundamenteel. “Als hofnar ben je geen adviseur. De primaire taak is om eerlijke, ruwe informatie te laten zien. Het doel is om de problemen te snappen, niet om er iets van te vinden. De organisatie bepaalt wat de conclusie is en welke acties worden ondernomen.” ‘Het kan schokkend zijn hoeveel er loskomt’ Daarnaast kan de hofnar zijn werk doen met minder commercieel belang, legt Bekooy uit. “Een consultant rekent uurtje-factuurtje. Wij spreken af dat het hele bedrag vooraf al wordt betaald. Het kan schokkend zijn hoeveel er loskomt, zoveel dat een directeur het proces na twee weken wil stopzetten. Toen dat een keer gebeurde, vroeg ik: hoe ga je dat uitleggen aan je personeel? We gingen uiteindelijk door, dat is onderdeel van de pijn.”
Inmiddels zijn er zo’n vijftien professionele hofnarren in Nederland, die na een opleidingstraject lid worden van het NarrenGilde. Bekooy wil ook overheden aansporen om een hofnar aan te stellen: volgens hem zou dat het vertrouwen in de publieke sector vergroten. “De echte missie is uiteindelijk dat er veel meer hofnarren zijn, zodat er in de hele maatschappij meer openheid, eerlijkheid en kwetsbaarheid is.”
Foto DHC/Storm Groenendijk, Tekst: Loisanne op ’t Land.
